عفونت کلیه چیست؟
عفونت کلیه با نام علمی پیلونفریت شناخته می شود. این بیماری مجاری ادراری، مثانه ها و کلیه ها را درگیر می کند. این بیماری به یکی از اشکال حاد یا مزمن دیده می شود. نوع مزمن این بیماری نسبت به شکل حاد آن، نادر است. عفونت کلیه حاد، بیشتر در افرادی که جریان طبیعی ادرارشان مشکل دارد، ایجاد می شود و در آن کلیه ها متورم می شوند. این مشکل اگر سریعا درمان نشود، می تواند باعث ایجاد آسیب جدی در کلیه ها می شود. شکل مزمن این بیماری نیز بیشتر در اثر اختلال در جریان ادرار به وجود می آید.
مهم ترین علائم عفونت کلیه
شناخت علائم بیماری عفونت کلیه از عوارض درمان نابجا و خوددرمانی های بی مورد جلوگیری می کند. از اصلی‌ترین نشانه‌های عفونت کلیه در همه افراد اعم از کودکان و بزرگسالان، زنان، مردان و بانوان در بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد پهلو، پشت، کشاله ران و شکم
- تب و لرز
- تکرر ادرار
- احساس سوزش در هنگام دفع ادرار
- ادرار کدر یا دارای خون و چرک
- ادرار با بوی بد
- تهوع و استفراغ
- اسهال
در صورت مشاهده هریک از علائم ذکر شده ویزیت دکتر در منزل کرج یا تهران را برای حضور متخصص در خانه خود درخواست کنید.
علائم عفونت کلیه در زنان
مجاری ادراری خانم ها از آقایان کوتاه تر است. به همین علت عوامل میکروبی می توانند راحت تر و سریع تر خود را به مثانه و کلیه ها برسانند. به همین علت است که شیوع این بیماری در خانم ها از آقایان بیشتر است. عفونت کلیه در خانم ها ممکن است به یک باره و بدون پیش زمینه خاصی رخ دهد. یکی از اصلی ترین علائم این بیماری در زنان ، احساس درد و سوزشی است که در هنگام دفع ادرار رخ می دهد. احساس درد در پشت و کمر، تکرر و بی اختیاری ادرار و تب و لرز از جمله علائم عفونت کلیه در زنان است.
عفونت کلیه در بارداری
به طور کلی ریسک ابتلا به عفونت کلیه در خانم ها بیشتر از آقایان است. در دوران بارداری این مسئله شیوع بیشتری پیدا می کند. ایجاد عفونت کلیه در بارداری ، به خاطر تغییرات هورمونی است که در این دوران رخ می دهد. در دوران بارداری میزان ترشح هورمون پروژسترون افزایش می یابد. این هورمون باعث کاهش قدرت انقباض ماهیچه های حالب ها می شود.
حالب ها یک جفت لوله هستند که ادرار را از کلیه به مثانه منتقل می کنند. در ادامه در دوران بارداری با بزرگ شدن شکم، فشار بیشتری به حالب ها وارد می شود. تمام این موارد باعث می شود که تخلیه ادرار به خوبی و به سرعت انجام نشود. در نتیجه ممکن است که مقداری از ادرار دچار رفلاکس شده و به سمت کلیه ها بازگردد. ادرار در دوران بارداری خاصیت اسیدیته کمتری داشته و می تواند حاوی گلوکز باشد. به همین علت شرایط برای رشد و تکثیر باکتری ها فراهم می شود. بنابراین زنان باردار باید:
نسبت به پیشگیری از ابتلا به عفونت کلیه حساس تر باشند. آب فراوانی مصرف کنند. رژیم غذایی خود را کنترل کنند. چرا که در این دوران، برای مصرف بسیاری از دارو ها و آنتی بیوتیک ها محدودیت دارند.
چگونه عفونت کلیه را تشخیص دهیم؟
با شناخت علائم این بیماری می توانیم عفونت کلیه را تشخیص بدهیم. اما توجه داشته باشید که هر نوع عفونت مجرای ادراری، به معنای عفونت کلیه نیست. بنابراین برای تشخیص قطعی این بیماری حتما باید به پزشک مراجعه کنید. اگر علائمی مثل درد و سوزش در حین دفع ادرار، تهوع و استفراغ، درد در ناحیه پهلو و پشت، وجود خون و چرک در ادرار، کدر و بد بو بودن ادرار و … را دارید، احتمالا به عفونت کلیه مبتلا شده اید. با مراجعه به پزشک می توانید به طور قطع از مشکل خود مطلع شوید. معمولا پزشکان برای تشخیص عفونت کلیه، توصیه می کنند که آزمایش ادرار را انجام دهید.
خواندن آزمایش عفونت ادراری، عفونت کلیه
نمونه گیری از ادرار برای کشف علت و میزان عفونت ادراری در زنان ، کودکان و بزرگسالان استفاده می شود . شاخص های کیفیت ادرار در افرادی که بیمار نیستند، از قبل تعیین شده است و بعد از انجام آزمایش، ادرار از نظر داشتن رنج نرمال این شاخص‌ها بررسی می شود. نحوه خواندن آزمایش عفونت ادراری، عفونت کلیه به شرح زیر است:
- شفافیت ( appearance) ادرار از نظر رسوب مواد شیمیایی ، کدر بودن و وجود سلولهای خونی بررسی می شود.
- گلوکز ( Glucose) . وجود گلوکز در ادرار می تواند حاکی از دیابت باشد.
- کریستال ( Crystal) . در ادرار چندین نوع کریستال وجود دارد برخی طبیعی و برخی دیگر غیرطبیعی اند و نشان دهنده سنگ کلیه در افراد می باشند.
- کست ادراری . کست ها لوله های استوانه ای توخالی هستند. تا عدد 5 تا در ادرار طبیعی تلقی می شوند. بیش از 5 تا نشان دهنده اختلال کلیوی است.
- سلول های اپیتلیال (Epithelial cells) . در نمونه طبیعی ادرار 3- 4 سلول اپیتلیال یافت می شود.
- باکتری و مخمر (Bacteria and yeast) . وجود این عوامل به دلیل استریل بودن سیستم ادراری غیر طبیعی است.
- لکوسیت استراز . آنزیم موجود در گبلول سفید است که نباید در ادرار مشاهده شود در صورت مثبت شدن جواب آزمایش در منزل کرج یا تهران ، نشان از وجود عفونت ادرار در فرد می باشد.
- کتون ( Keton ) نباید در ادرار وجود داشته باشد . علامت ابتلا به دیابت نوع 1 می باشد.
- هموگلوبین از اجزای گلبول قرمز بوده و وجود آن در ادرار غیر طبیعی است.
- specific gravity یا وزن مخصوص ادرار ( علظت ادرار) بین 1/005 و 1/025 طبیعی است.
- رنگ ادرار urine color باید زرد روشن یا زرد کهربایی باشد.
- نیتریت ( Nitrite) وجود نیتریت یکی از شاخص های ابتلا به عفونت ادراری در افراد است.
- پروتئین Protein درون ادرار نباید از یک حد خاصی بالاتر برود مثلا برای آلبومین 150 mg/dl می باشد.
- PH ادرار بین 4/5 تا 8 می باشد
- بیلی روبین bilirubin . در افراد سالم نباید بیلی روبین وجود داشته باشد.
- اوروبیلینوژن ( Urobilinogen ) . رنج طبیعی اوروبیلینوژن در ادرار 0/5 _1 میلی گرم / دسی لیتر می باشد. بالاتر از این میزان ممکن است نشان دهنده بیماری کبدی باشد.
تشخیص با سونوگرافی
از سونوگرافی کلیه معمولا زمانی استفاده می شود که درمان های ابتدایی به خصوص در روزهای آغازین شروع علائم، کمکی به بهبود شرایط فرد نکرده باشند. در این شرایط پزشک درخواست سونوگرافی می کند. در گذشته عکسبرداری سونوگرافی فقط در مراکز بهداشتی انجام می شد امروزه با پیشرفت علم و ساخت دستگاه های قابل حمل خدمات سونوگرافی در کرج شبانه روزی در منزل انجام می شود. در سونوگرافی ، کلیه ها و مجاری ادراری شما به طور کامل بررسی می شود تا از انسداد آن ها جلوگیری شود. از این روش برای تشخیص سنگ کلیه نیز استفاده می شود. بعد از تشخیص قطعی عفونت، درمان سریعا آغاز می شود و به این ترتیب از آسیب بیشتر به کلیه ها جلوگیری می شود.
عوارض عفونت کلیه
در صورت عدم درمان عفونت کلیه عوارض جدی متوجه فرد مبتلا خواهد بود. این عوارض بالقوه خطرناک شامل:
اسکار کلیه
اسکار کلیه می تواند موجب فشارخون بالا، بیماری مزمن کلیه و نارسایی کلیه شود.
عوارض بارداری
در بانوان باردار عفونت کلیه ممکن است منجر به تولد نوزادانی با وزن کم شود.
مسمومیت خون (سپتی سمی)
کلیه ها مواد زائد بدن در خون را دفع می کنند و باعث تصفیه خون می شوند. داشتن عفونت کلیه موجب افزایش باکتری یا میروارگانیسم ها در جریان خون و وقوع سپتی سمی می شود.
عوامل خطر در ابتلا به عفونت کلیه
دانستن عوامل ایجاد کننده عفونت کلیه به شما در پیشگیری از عفونت کلیه کمک می کند. همچنین شما می توانند در کنترل آنها نقش داشته باشد. عواملی که خطر ابتلا به عفونت کلیه را افزایش می دهند عبارتند از:
جنسیت
زنان مجرای ادرار کوتاه تری دارند همین باعث می شود باکتری ها و عوامل عفونت زایی کلیه زودتر از خارج بدن به سمت مثانه و کلیه حرکت کنند همچنین نزدیکی مجرای ادرار با واژن و مقعد در زنان از عوامل تقویت کننده ابتلا به عفونت کلیه است. زمان باردار نسبت به سایر زنان بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت کلیه هستند.
داشتن انسداد مجاری ادرار
هرچیزی که باعث بسته شدن مجاری ادرار ، کاهش حجم ادرار و کاهش توانایی تخلیه ادرار در اشخاص شود احتمال ابتلا به عفونت کلیه را افزایش می دهد. این عوامل می تواند سنک کلیه یا حتی پزرگ شدن غده پروستات در مردان باشد.
سیستم ایمنی ضعیف
در برخی از افراد دارای شرایط و مشکلات بدنی خاص احتمال خطر ابتلا به عفونت کلیه بیشتر است. مشکلاتی مانند ایدز، دیابت ، مصرف داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن در افراد پیوند عضو شده این احتمال را افزایش می دهد.
آسیب به اعصاب اطراف مثانه
آسیب عصبی یا آسیب به طناب نخاعی باعث می شود که ارسال پیام های عصبی مبنی بر ایجاد و گسترش عفونت به مغز متوقف شده و بدن متوجه انتشار عفونت از مثانه به کلیه نشود.
استفاده طولانی از سوند ادراری
در شرایط خاصی مانند جراحی ؛ نصب سوند ادرار توسط پزشکان تجویز می شود. سوند شامل لوله هایی است که برای تخلیه ادرار از مثانه به کار می روند. افرادی که توانایی حرکت کمی داشته و مجبور به ماندن در تخت خواب هستند احتمال خطر ابتلا به عفونت کلیه در آن ها بیشتر است.
بیماری خاص
در بیماری به نام رفلاکس وزیکوورترال ، ادرار به روشی اشتباه و ناقص از بدن دفع می گردد. در این بیماری مقدار کمی از ادرار از مثانه به کلیه ها و حالب ها بر می گردد. احتمال ابتلا به عفونت کلیه در افراد دارای این بیماری بیشتر از سایرین است.
درمان عفونت کلیه
از آن جایی که بیماری عفونت کلیه یک نوع بیماری التهابی است و معمولا در اثر وجود باکتری ها و عوامل میکروبی به وجود می آید، معمولا اولین اقدام درمانی که برای این مشکل انجام می شود، تجویز آنتی بیوتیک است. تشخیص وجود این بیماری و تعیین دوز مناسب دارو بر عهده پزشک است. مصرف آب فراوان و پرهیز از برخی مواد غذایی مثل شیرینی و ادویه می تواند به بهبود بیماری کمک فراوانی کند. گاهی اوقات مشکل فقط با مصرف آنتی بیوتیک ها برطرف نمی شود و پزشک دستور بستری شدن بیمار را می دهد. برای درمان عفونت کلیه مزمن، گاهی ممکن است که بیمار به جراحی نیاز پیدا کند.
دارو درمانی
برای درمان این بیماری از داروهای گیاهی و شیمیایی زیادی استفاده می شود. نکته مهم در خصوص مصرف این داروها، رعایت جانب احتیاط است. چراکه کوچک ترین بی احتیاطی یا سهل انگاری می تواند باعث اختلال در عملکرد کلیه و ایجاد آسیب های جبران ناپذیر شود. همانطور که پیشتر توضیح دادیم، آنتی بیوتیک ها اصلی ترین داروی عفونت کلیه هستند.
رایج ترین سوالات
می توانید برای دریافت پاسخ سوالات رایج درباره بیماری عفونت کلیه با ما همراه شوید. این سوالات عبارت است از :
- برای عفونت کلیه چه قرصی بخوریم؟
- آیا عفونت ادراری و کلیه خطرناک است؟
- آیا عفونت کلیه باعث مرگ میشود و کشنده است؟
- آیا این بیماری باعث خونریزی میشود؟
- عفونت ادراری درمان دارد؟
1. آیا عفونت کلیه کشنده است؟
بسیاری از افراد نگران این هستند که عفونت کلیه خطرناک یا کشنده باشد. دغدغه آنها بجاست در صورت سرایت عفونت به هر دو کلیه می توان گفت این بیماری در همه افراد به ویژه کودکان ، زنان و دوران بارداری خطرناک بوده و کشنده تلقی می شود. عوارض این بیماری جدی بوده و اگر درمان نشود باعث مرگ خواهد شد.
2. برای عفونت کلیه چه قرصی بخوریم؟
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، یکی از مهم ترین اقدامات برای درمان این مشکل، تجویز آنتی بیوتیک است. مصرف خودسرانه و بی رویه آنتی بیوتیک خطرناک است و دوز مصرفی و نوع آنتی بیوتیک به شدت و پیشروی بیماری شما بستگی دارد. علاوه بر این ها، معمولا قرص مترونیدازول نیز برای بیماران تجویز می شود. در کنار مصرف این داروها، شما حتما باید آب فراوان بنوشید. در صورت دردناک بودن عفونت، معمولا پزشکان برای بیماران مسکن نیز تجویز می کنند. توجه داشته باشید که مصرف خودسرانه دارو می تواند در عملکرد کلیه اختلال ایجاد کند و به این ترتیب علائم را تشدید کند.
3. آیا عفونت کلیه خطرناک است؟
کلیه ها، عضو بسیار مهمی در بدن هستند که از آن ها تحت عنوان دستگاه تصفیه بدن یافت می شود. افراد مبتلا به این بیماری باید سریعا به پزشک مراجعه کرده و تحت درمان قرار گیرند. اگر این بیماری درمان نشود، می تواند باعث ازکار افتادن و از بین رفتن کلیه ها شود. از طرف دیگر اگر کلیه ها از کار بیفتند یا وظیفه خود را به درستی انجام ندهند، تصفیه داروها، مواد زائد و سمی به درستی صورت نمی گیرد و در نهایت عفونت به کل بدن شخص سرایت می کند. به همین علت سهل انگاری در موضوع عفونت کلیه و تاخیر در درمان آن، به شدت مشکل آفرین است.
4. برای عفونت کلیه چه بخوریم؟
یکی از مهم ترین و اصلی ترین اقداماتی که برای پیشگیری و درمان عفونت ادراری باید انجام شود، مصرف آب فراوان است. مصرف آب زیاد باعث رقیق شدن ادرار می شود و احساس درد و سوزش را هنگام دفع ادرار کاهش می دهد. همچنین مصرف آب زیاد باعث کاهش ph ادرار می شود. در نتیجه محیط زندگی و رشد باکتری برهم می خورد و علائم بیماری تخفیف پیدا می کند. در این دوران از خوردن مواد شیرین و قندی خودداری کنید. مصرف ادویه هایی مثل فلفل باعث تشدید علائم عفونت مانند سوزش می شود. در این دوران از مصرف زیاد مواد کافئین دار مثل قهوه خودداری کنید. از مصرف نوشیدنی های الکلی خودداری کنید. مصرف ویتامین ث به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی، می تواند باعث بهبود التهاب و تخفیف علائم شود.
